Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại tài sản đặc biệt quan trọng, gắn liền với mọi hoạt động của mỗi cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp. Từ các thông tin cơ bản như họ tên, ngày tháng năm sinh, số căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại đến dữ liệu tài chính, y tế, sinh trắc học, vị trí, hình ảnh hay thông tin trên môi trường mạng đều có giá trị rất lớn. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, tình trạng thu thập, sử dụng, mua bán, chia sẻ trái phép dữ liệu cá nhân cũng diễn biến ngày càng phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ dữ liệu cá nhân, Quốc hội đã thông qua Luật số 91/2025/QH15 về Bảo vệ dữ liệu cá nhân; Chính phủ ban hành Nghị định số 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cùng các văn bản hướng dẫn có liên quan. Đây là những văn bản pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước tiến mới trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013, đồng thời tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam.

Việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định của Luật số 91/2025/QH15, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân. Trong thời đại công nghệ số, mỗi người đều thường xuyên cung cấp thông tin cá nhân khi sử dụng các dịch vụ ngân hàng, thương mại điện tử, giáo dục, y tế, viễn thông, mạng xã hội và nhiều nền tảng trực tuyến khác. Nếu các thông tin này bị thu thập hoặc sử dụng trái phép sẽ có thể dẫn đến nhiều hệ lụy như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, giả mạo danh tính, xâm phạm quyền riêng tư, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân.

Luật số 91/2025/QH15 đã quy định đầy đủ các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động xử lý dữ liệu; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Luật cũng xác định việc xử lý dữ liệu cá nhân phải bảo đảm đúng mục đích, đúng phạm vi, minh bạch, hợp pháp và có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu theo quy định của pháp luật, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.

Bên cạnh đó, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP đã hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các quy định của Luật, bao gồm các nội dung về quản lý dữ liệu cá nhân; quyền của chủ thể dữ liệu; nghĩa vụ của bên kiểm soát dữ liệu, bên xử lý dữ liệu và các tổ chức, cá nhân có liên quan; quy trình đánh giá tác động xử lý dữ liệu; chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài; biện pháp bảo đảm an toàn dữ liệu cũng như chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm.

Đối với các cơ quan nhà nước, việc thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp mà còn tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình xây dựng Chính phủ điện tử và Chính phủ số. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong quá trình tiếp nhận, lưu trữ, khai thác và sử dụng dữ liệu của tổ chức, công dân; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng tiết lộ, chia sẻ hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân dưới bất kỳ hình thức nào.

Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử, logistics, giáo dục, y tế và các ngành nghề có hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân quy mô lớn, việc tuân thủ các quy định của Luật không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn góp phần nâng cao uy tín, xây dựng niềm tin với khách hàng và đối tác. Việc xây dựng quy trình quản lý dữ liệu khoa học, áp dụng các giải pháp bảo mật hiện đại, thường xuyên đánh giá rủi ro, đào tạo nhân viên về bảo vệ dữ liệu cá nhân sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu các nguy cơ mất an toàn thông tin và hạn chế các rủi ro pháp lý.

Đối với mỗi người dân, việc nâng cao nhận thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân là yếu tố quan trọng để tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Người dân cần thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân; không chia sẻ căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu, dữ liệu sinh trắc học hoặc các thông tin nhạy cảm cho tổ chức, cá nhân không có thẩm quyền; đồng thời chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật để biết cách thực hiện quyền của mình khi dữ liệu cá nhân bị thu thập hoặc sử dụng trái quy định.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc lừa đảo công nghệ cao trong thời gian qua đều bắt nguồn từ việc dữ liệu cá nhân bị rò rỉ hoặc bị mua bán trái phép. Các đối tượng xấu lợi dụng thông tin của người dân để giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng, doanh nghiệp hoặc người thân nhằm chiếm đoạt tài sản. Điều đó cho thấy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là vấn đề về ý thức pháp luật, trách nhiệm xã hội và kỹ năng số của mỗi người.

Để Luật số 91/2025/QH15 và Nghị định số 356/2025/NĐ-CP thực sự đi vào cuộc sống, các cấp, các ngành cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng đa dạng, linh hoạt và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Bên cạnh việc tổ chức các hội nghị, hội thảo, tập huấn chuyên đề, cần tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở; xây dựng các tài liệu hỏi - đáp, infographic, video tuyên truyền dễ hiểu, dễ tiếp cận để người dân và doanh nghiệp thuận tiện nghiên cứu, thực hiện.

Các cơ quan, đơn vị cần lồng ghép nội dung bảo vệ dữ liệu cá nhân trong các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật, các lớp bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định. Mỗi cơ quan, tổ chức cũng cần rà soát quy trình quản lý dữ liệu, hoàn thiện các biện pháp bảo mật, phân quyền truy cập, lưu trữ và khai thác dữ liệu phù hợp với quy định của pháp luật.

Trong tiến trình xây dựng xã hội số, dữ liệu cá nhân chính là nền tảng quan trọng để phát triển các dịch vụ số hiện đại, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, mỗi doanh nghiệp và mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, nghiêm túc thực hiện các quy định của Luật số 91/2025/QH15, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động người thân, đồng nghiệp và cộng đồng cùng nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Chung tay thực hiện tốt các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là góp phần xây dựng môi trường số an toàn, văn minh, minh bạch; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân; tạo động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.